Korupcja w wyścigach konnych: ringers, zatrzymane jaskie, doping i słynne sprawy

Monde bank holiday, 26 sierpnia 1974. Ulverston Novice Hurdle na torze w Cartmel to był mały wyścig na małym torze w Lake District, taki, o którym nikt poza Cumbrią nawet nie myśli. Aż Gay Future wygrał go o piętnaście długości.

Koń, który nosił to imię, został podmieniony na parkingu przy M6. Na jego nogach nakręcono proszek do prania, by udawać pot. Jedyna linia telefoniczna na torze była celowo zajęta.

Bookmakerzy wyczuli coś nieprawidłowego niemal od razu. Odmówili wypłaty, do akcji wkroczył Zbrojeniowy Oddział Specjalny Scotland Yard, a dwóch mężczyzn stanęło przed sądem w Preston Crown Court. To jest historia o integralności wyścigów w skrócie: im sprytniejszy plan, tym głośniej krzyczy, gdy pieniądze trafiają na konto.

W wyścigach konnych nie ma „meczów” do ustawienia, ale przez niemal dwa stulecia sport ten wymyślił praktycznie każdy inny sposób na oszustwo, a metody zmieniały się wraz z rynkiem bukmacherskim. Nasz hub na temat ustawiania meczów w sporcie opisuje, jak wyścigi konne porównują się z spot-fixingiem, tankingiem i resztą. Ten materiał zostaje na torze wyścigowym: metody, słynne przypadki i dokładnie jak każdy z nich się zakończył.

„Wyścig był ustawiony” – to zdanie pada po każdym wygranym faworycie. W wyścigach konnych warto rozróżniać pięć bardzo różnych rzeczy, bo krzywdzą różne osoby i są karane na różne sposoby.

• Zamiana konia. Lepszy lub starszy koń występuje pod nazwą innego konia. Running Rein (1844), Gay Future (1974) i Flockton Grey (1982) to klasyki, a ofiarami są bukmacherzy.
• Zatrzymanie konia. Jockey dba o to, by koń nie biegł na własnych zasługach, zwykle po to, aby ktoś mógł zagrać na jego przegranie na giełdzie bukmacherskiej. Stało się to poważnym źródłem zarobku, gdy na początku lat 2000. otworzono betting lay dla osób prywatnych.
• Sprzedaż informacji wewnątrz. Jockey przekazuje za nagrodę to, co wie o swoich koniach. To łamie zasady nawet wtedy, gdy żaden koń nie jest zatrzymany.
• Doping na wygraną. Substancje dopingujące oszukują pole i sędziów. Jest to poważne, ale nie jest ustawianiem w sensie bukmacherskim: wielkie sprawy dopingowe dotyczą wygrywania, a nie przegrywania.
• Nobbling. Stare okreśnienie na podawanie koniowi narkotyków, aby go spowolnić lub zatrzymać. Jego najbardziej słynną ofiarą był Pinturischio, główny faworyt Noela Murlessa w Derby 1961, u którego wykryto doping i który nigdy nie wystartował w wyścigu. Dziś najlepiej udokumentowane historie o dopingowaniu w celu spowolnienia pochodzą z wyścigów psów gończych.

I jest jeszcze tzw. kupno, które wcale nie jest ustawianiem. Stajnia cicho przygotowuje konia i gra na niego po dużym kursie. To jest ceniona część wyścigów i całkowicie legalna, o ile koń jest tym, za co się podaje. Ten ostatni warunek to dokładnie miejsce, gdzie Gay Future przestał być kupnem i stał się oszustwem.

Zacznijmy od samego wyścigu. W wyścigach handicapowych startuje zwykle dwanaście koni, a pokonanie rywela zawsze można usprawiedliwić: koń nie zniesiół nawierzchni toru, nie ułożył się w siodle albo nie miał dobrego dojazdu. Czy dżokej naprawdę próbował wygrać, to kwestia oceny, a jak pokazało wyrok w sprawie Fallona z 2007 roku, interpretacja jednego eksperta od jazdy to dalekie od dowodu: wszyscy oskarżeni w tamtej sprawie zostali uniewinnieni.

Później rynek. Przed erą bukmacherów z ofertą handikapek, oszust musiał postawić na wygranego, co oznaczało, że musiał wpuścić faulera past bookmakerów (ten biznes ma długą i barwną historię, którą opowiadamy w naszym artykule o historii bukmacherstwa w Wielkiej Brytanii). Betowanie lay wywróciło to do góry nogami. Teraz każdy może zarobić na przegranej konia, a najłatwiejszym sposobem na przegraną jest mieć dżokeja po swojej stronie.

To też mały świat. Dżokeje, trenerzy, właściciele i gracze dobrze się znają. W poniższych przypadkach obok jeźdźców pojawiają się byli piłkarze, którzy stali się właścicielami stajni, asystenci trenerów oraz długoletni profesjonaliści od zakładów.

A doping żyje tam, gdzie żyją konie. W sprawach Godolphin i amerykańskich, karano trenerów, którzy mieli codzienny, bezpośredni kontakt z zwierzętami. Dlatego w wyścigach konnych testuje się nie tylko w dniu zawodów, ale też poza nimi.

Najbardziej głośne sprawy sięgają niemal 180 lat wstąd, od barwionego konia w Epsom po wyroki w federalnym więzieniu w Nowym Jorku.

Running Rein, Derby w Epsom, 1844

Running Rein wygrał Derby w 1844 roku pośród gwizdów. Kilka tygodni wcześniej lord George Bentinck ostrzegł Jockey Club, że w wyścigu występuje czteroletni koń, który jest o rok za stary na tę zawody. Klub zbagatelizował tę informację.

Protest mógł złożyć jedynie właściciel drugiego konia, dlatego pułkownik Jonathan Peel, właściciel drugiego w wyścigu konia Orlando, pozwał właściciela Running Reina, Anthony'ego Wooda, 1 lipca 1844. Historia przekazana przez annały wyścigów konnych głosi, że zwycięzca był w rzeczywistości czteroletnim koniem o imieniu Maccabeus, ucharakteryzowanym za pomocą barwnika do włosów i powiązanym z hazardzistą Abrahamem Goodmanem Levym. Prawdziwy Running Rein nigdy nie pojawił się w sądzie, Orlando został uznany za zwycięzcę, a sam Wood został uniewinniony od zarzutu nadużycia. Bentinck nadal naciskował na zaostrzenie przepisów.

Gay Future, Cartmel, 1974

Schemat w Cartmel było dziełem irlandzkiego syndykatu bukmacherskiego kierowanego przez budowlanego Tony'ego Murphy'a i trenera Antony'ego Collinsa. Przed wyścigiem słabo spisujący się koń został przedstawiony jako Gay Future, aby wydłużyć kursy. W dniu wyścigu stawki były przyjmowane w londyńskich bukmacherskich punktach jako podwójne i potrójne kombinacje z dwoma innymi końmi Collinsa. Te dwa konie nigdy nie opuszczają stajni, więc środki przepłynęły na Gay Future przy kursie 10-1.

Brytyjscy bukmacherzy odmówili wypłaty oczekując na wynik śledztwa, choć irlandzkie firmy wypłaciły wygrane. W lutym 1976 w Preston Crown Court Collins i Murphy zostali skazani za spisek w celu oszukania bukmacherów. Collins został ukarany grzywną w wysokości £1000 i zawieszonym wyrokiem więzienia, a Jockey Club nałożył na obu mężczyzn zakaz aktywności przez dziesięć lat. Ta historia była zbyt dobra, by telewizja mogła się jej oprzeć: stała się dramatem Murphy's Stroke z 1980 roku.

Flockton Grey, Leicester, 1982

29 marca 1982 niepozorny dwuletni koń o imieniu Flockton Grey, należący do Kena Richardsona i trenowany przez Stephena Wilesa, stanął na startowej w Leicester przy kursie 10-1, z £20,000 rozłożonymi na kilka bukmacherskich punktów. Koń, który faktycznie wystartował, to Good Hand, trzyletni koń rywalizujący z młodymi przeciwnikami w równych wadze. Wygrał o dwadzieścia długości.

Chciwość ich zgubiła. Wygrana o długość i może nikt nie spojrzy drugi raz; wygrana o dwadzieście długości i wszyscy to zrobią. Zdjęcia wyścigu wykazały zbyt rozwinięte zęby dla dwuletniego konia, weterynarz toru odnotował bliznę na przedniej nodze zwycięzcy, a prawdziwy Flockton Grey, zidentyfikowany testami krwi, takiej nie miał. Richardson został skazany za spisek w celu oszukania w czerwcu 1984, ukarany grzywną £20,000 i zawieszonym wyrokiem dziewięciomiesięcznym, a Jockey Club nałożył na niego niezwykły zakaz aktywności przez 25 lat. Wiles otrzymał podobny zakaz. Jockey Kevin Darley został uniewinniony od jakiejkolwiek wiedzy o zamianie.

„Nigdy nie hamowałem konia ani nie ustawiałem wyścigu.” — Kieren Fallon, grudzień 2007

Idziemy od razu do wyroku, bo to najważniejsze: Kieren Fallon i jego pięciu współoskarżonych zostało uniewinnionych. 7 grudnia 2007 sędzia Forbes nakazał jury w Old Bailey wydanie wyroków uniewinniających dżokejów Fallona, Fergala Lyncha i Darrena Williamsa, a także Shauna Lyncha, Philipa Sherkle'a oraz profesjonalnego gracza Milesa Rodgersa.

Oskarżenie dotyczyło spisku w celu defraudacji klientów bukmacherskiej giełdy Betfair. Prokuratura twierdziła, że konie były jechane na przegranie w 27 wyścigach między grudniem 2002 a sierpniem 2004, a Rodgers postawił na nie około 2 miliony funtów.

Całość rozbiła się na dowodach ze strony ekspertów. Jedyny ekspert prokuratury, australijski sędzia wyścigowy Ray Murrihy, został uznany za osobę mającą „istotne ograniczenia i brady”, a sędzia orzekł, że jego dowody „zdecydowanie nie wystarczały do ustalenia wstępnego naruszenia brytyjskich przepisów wyścigowych”. Fallon wygrał pięć z 17 wyścigów, w których miał rzekomo próbować przegrać. Trudno zatrzymać konia, który wygrywa.

Obrońcy oszacowali koszty poniesione przez podatnika na nawet 10 milionów funtów. Fallon był zawieszony od jazdy w Wielkiej Brytanii przez 17 miesięcy, a BHA natychmiast unieważniła zakazy dotyczące jego, Lyncha i Williamsa. Trwałą lekcją było to, jak trudno jest udowodnić „jazda na przegranie” w standardzie karnym, i to ukształtowało sposób, w jaki wyścigi koni radziły sobie z korupcją od tego momentu.

Od 2007 roku ciężka praca spoczywa na własnej komisji dyscyplinarnej BHA, która jest sądem sportowym, a nie sądem karnym. Jej sprawy mają zwykle podobny schemat: jeździec, gracz, telefon i wzór zakładów, który rzuca się w oczy od razu, gdy ktoś go przeanalizuje. Nasz przewodnik o tym, jak jednostki ds. integralności zakładów łapią manipulatorów tłumaczy, jak śledczy wyłapują te wzorce.

Eddie Ahern, Lingfield, 2011

22 maja 2013 r. panel BHA uznał, że jeździec Eddie Ahern, zwycięzca w grupie 1, celowo uniemożliwił koniowi Judgethemoment start w wyścigu o jego zasługi na hipodromie Lingfield 21 stycznia 2011 r., nadając forsowne tempo, a następnie zwalniając. Za ten start dostał osiem lat zakazu, a dodatkowe dwa lata za przekazywanie poufnych informacji za wynagrodzenie dotyczących czterech innych koni: łącznie 10 lat. Jego radca prawny twierdził, że domniemanie było trudne do obrony, a Ahern nazwał wyścig źle ocenony.

Właściciel Neil Clement, były piłkarz West Brom, został zdyskwalifikowany na 15 lat i 3 miesiące po rozłożonym zakładzie przeciwko Judgethemoment, który stawkował maksymalnie 41 500 funtów w zamian za wygraną 8 500 funtów. Zawodowi gracze Martin Raymond i Paul Hill zostali uniewinnieni. The Guardian nazwał Aherna najpoczytniejszym jeźdźcem ostrzeżonym przez władze za celowe hamowanie konia.

Darren Egan i Philip Langford, 2013

23 listopada 2015 r. panel BHA, obradujący w nieobecności obu mężczyzn, uznał, że zarzuty przeciwko byłemu uczniowi jeździeckiemu Darrenowi Eganowi i graczowi Philipowi Langfordowi są udowodnione. Wyrok dotyczył korupcyjnego spisku w celu wykorzystania poufnych informacji od Eguna dotyczących jego startów, w tym wskazań, że jeśli to konieczne, będzie jeździć tak, aby przegrać. Dotyczyło konia Imperial Spirit z 12 lipca 2013 r. i Tregereth z 16 lipca 2013 r., a panel stwierdził, że dyskwalifikacja Eguna i wykluczenie Langforda były nieuchronne.

Danny Brock i wyścig dwóch koni

19 stycznia 2023 r. były jeździec na płaskim torze Danny Brock został zdyskwalifikowany na 15 lat za celowe hamowanie swoich koni w trzech wyścigach w grudniu 2018 r. i marcu 2019 r. Dwa z nich dotyczyły konia Mochalov, który nie wygrał po znaczących zakładach lay na Betfair. Trzeci jest tym, który powoduje ból: wyścig dwóch koni na Samovarze, który na starcie przegrał o dwanaście długości, podczas gdy jego jeździec „nie podjął poważnych wysiłków”. Spiskowcy wygrali około 100 000 funtów, stawiając na jedynego rywala, Tricky Dicky. Asystent trenera Sean McBride dostał siedem lat, a trzech innych zostało wykluczonych na co najmniej 15 lat.

„...spowodowało ogromne szkody dla Godolphin i brytyjskich wyścigów konnych.” — Simon Crisford, menedżer wyścigowy Godolphin, na temat Mahmooda Al Zarooni, kwiecień 2013 r.

Nic w tym rozdziale nie ma związku z ustawianiem meczów w sensie bukmacherskim. Nikt nie próbował sprawić, by koń przegrał; oszustwo dotyczyło wygrywania. To nadal rankuje się jako jeden z największych skandali dotyczących uczciwości w nowoczesnej erze i wyjaśnia, dlaczego wyścigi są testowane w taki sposób.

Mahmood Al Zarooni, Newmarket, 2013

22 kwietnia 2013 r. BHA ujawniła, że 11 koni ze stajni Godolphin Moulton Paddocks dało pozytywny wynik w testach na sterydy anaboliczne, nazwane w wyroku jako etylestranol i stanozolol. Trener Mahmood Al Zarooni przyznał się do złamania przepisów, przyznał się do dopingowania czterech kolejnych koni i nazwał to „katastrofalnym błędem”.

25 kwietnia 2013 r. panel BHA zawiesił go na osiem lat, a 15 koni zostało wykluczonych na sześć miesięcy, w tym były faworyt 1,000 Guineas Certify. Sheik Mohammed powiedział, że jest „szokowany i wściekły”. W 2021 r. Emiracki Urząd Wyścigowy przywrócił licencję Al Zarooni, a jego pierwszy koń startował znowu na Meydan 4 listopada 2021 r.

Jorge Navarro i Jason Servis, Stany Zjednoczone

W marcu 2020 r. federalni prokuratorzy USA w Nowym Jorkie oskarżyli trenera Jasona Servisa oraz 27 innych osób o przestępstwa związane z produkcją, dystrybucją i podawaniem nielegalnych substancji koniom wyścigowym.

Trener Jorge Navarro został skazany 17 grudnia 2021 r. na pięć lat pozbawienia wolności za kluczową rolę w zarzutach dotyczących przestępczego fałszowania etykiet i zanieczyszczania leków oraz skazano go na zapłatę odszkodowania w wysokości 26 860 514 dolarów. Servis, najlepiej znany jako trener Maximum Security, w grudniu 2022 r. przyznał się do winy w dwóch zarzutach fałszowania etykiet i zanieczyszczania substancji przeznaczonych dla koni wyścigowych. 26 lipca 2023 r. został skazany na cztery lata pozbawienia wolności i ukarzony grzywną w wysokości 30 000 dolarów.

British Horseracing Authority zajmuje się kwestiami czystości sportowej i kieruje sprawy do swojego Panelu Dyscyplinarnego, który może dyskwalifikować dżokejów i trenerów, wykluczać nieuprawnione osoby od grania, nakładać kary finansowe oraz zakazować startów koniom. Jako sąd sportowy działa na podstawie domysłów i wzorców. To właśnie temu Ahern za pośrednictwem swojego prawnika zarzucał naruszenie, a jest to test diametralnie różny od standardu karnego, który musiał spełnić proces Fallona przed sądem w Old Bailey.

Dane z bukmacherów mówią tu najwięcej. Langford postawił ponad 50 000 zakładów na Betfair w okresie od 2004 roku do czerwca 2013 roku, nie skupiając się na żadnej konkretnej dyscyplinie. Od połowy czerwca 2013 roku zaczął kłaść zakłady przeciwko startom Egana, ryzykując 838 870 funtów na tych zakładach, aby osiągnąć zysk w wysokości 53 560 funtów na Betfair i Betdaq, często przejmując 70-80% rynku miejsc. Konto, które tak gwałtownie zmienia swój charakter, nigdy nie pozostanie ukryte. Betfair zawiesiło jego konta 17 lipca 2013 roku, a Komisja Gra podzieliła się historią połączeń dla drugiego numeru telefonu, którą analiza BHA powiązała z Eganem.

Sprawa Aherna to pierwszy raz, gdy spółka zajmująca się spread bettingiem pomogła BHA prowadzić postępowanie. W Stanach Zjednoczonych sprawy Navarro i Servis były prowadzone przez federalnych prokuratorów i FBI, a nie przez samych sędziów wyścigów konnych.

W kwestii dopingu BHA twierdzi, że pobiera ponad 11 000 próbek rocznie, zarówno w dniach wyścigów, jak i poza nimi, testując włosy, krew i mocz za pomocą targetowanego, opartego na wywiadzie oraz losowego pobierania próbek. Nie każda pozytywna próba oznacza jednak spisek. Konie przyjmują legalne leki, a przepisy dotyczące czasów wykrycia i okresów odstawienia istnieją właśnie dlatego, że leczenie i oszustwo mogą pozostawić podobne ślady.

Zacznij od rozliczenia. Zasadnik Sky Bet, na przykład, stosuje Tattersalls Rules of Betting i rozlicza zakłady na podstawie oficjalnego rezultatu na ważeniu, a późniejsze zmiany nie mają znaczenia. Zgodnie z tą zasadą, wykluczenie konia kilka tygodni później nie zmienia rozliczonych zakładów, natomiast wyścig ogłoszony za nieważny lub przerwany unieważnia je. Własne zasady bookmakera dotyczące wyścigów konnych są krótkie i warto poświęcić im pięć minut.

Następnie sygnały alarmowe, które najlepiej traktować jako to, co śledczy zauważyli po fakcie, a nie jako narzędzie do typowania. W przypadku Egana chodziło o jednego gracza, który nagle złożył ogromne stawki lay na jednego jeźdźca i zajął od ćwierć do jednej trzeciej rynku wygranego. Drift sam w sobie nie znaczy wiele. Konie dryftują z powodu trasy, postawienia i setki uczciwych powodów.

I pomyśl o tym, gdzie grasz. Licencjonowani bookmakerzy w UK i giełdy dzielą się danymi z regulatoriem, a to właśnie ta współpraca uchwyciła Langforda i Clementa. W dużych, dobrze obstawionych wyścigach znacznie trudniej jest jednej osobie wpłynąć na kursy niż w słabym wyścigu handicapowym w środku tygodnia.

Oto nasz punkt widzenia. Zawodnicy z lat 70. i 80. byli odważni, niemal teatralni, i wszyscy skończyli w ten sam sposób: pieniądze musiały gdzieś trafić, a gdy to się stało, bukmacherzy przestali płacić i zaczęli zadawać pytania. Era bukmacherów online (exchanges) uczyniła oszustwo łatwiejszym do podjęcia, ale ironicznie również łatwiejszym do wyłapania. Każda z wymienionych wyżej spraw BHA opierała się na zakładach, które rzucały się w oczy w chwili, gdy ktoś się ich przyjrzał.

Proces Fallona jest ciężarem równoważącym, i konie nie mogą o nim zapomnieć. Sześciu mężczyzn stanęło przed sądem i wszyscy sześciu zostali uniewinnieni, a sprawa pokazała, jak trudno jest udowodnić ponad wszelką wątpliwość, że koń był hamowany. Konie odpowiedziały na to zaufaniem do swoich trybunałów i partnerów bukmacherskich, a 15-letnia dyskwalifikacja Brocka w 2023 roku dowodzi, że ten system wciąż ma zęby. Żadna dyscyplina nie jest odporna, czy to półkręty w boxingu, czy osobistyści w piłce nożnej, ale konie miały więcej czasu niż większość, aby wyciągnąć wnioski.

Co gracze powinni wynieść z tego:

• Manipulacja i doping to dwie różne rzeczy. Hamowanie konia dotyczy rynku zakładów; sprawy Godolphina i USA dotyczyły wygrywania.
• Uniewinnienie oznacza uniewinnienie. Proces Fallona zakończył się uniewinnieniem wszystkich oskarżonych 7 grudnia 2007.
• Era bukmacherów online to strefa zagrożenia, ale też najlepiej monitorowana. Zakłady lay (przeciwnicze) uczyniły hamowanie koni zyskowne, ale te same ślady w danych uchwyciły Aherna, Egana i Brocka.
• Wynik jest wiążący na wadze. Zgodnie z regulaminami takimi jak Sky Bet, późniejsza dyskwalifikacja nie zmieni rozliczonego zakładu.
• Duże wyścigi, licencjonowani bukmacherzy. Głębokie rynki są trudne do manipulacji, a licencjonowani operatorzy dzielą się danymi z BHA.
• Drift nie jest manipulacją. Traktuj nietypowe ruchy kursów jako informację, nigdy jako dowód.

Powszyste przewodniki

• Manipulacja w sportach: jak to działa, słynne sprawy i każda dyscyplina, którą dotknęła
• Jak jednostki integritetu w zakładach łapią oszustów
• Doping i manipulacja w wyścigach psów
• Manipulacja w piłce nożnej: największe skandale
• Zmanipulowane walki w boxingu: półkręty, kontrola przez mafię i skandale sędziowskie
• Strategia zakładów lay: jak grać na Betfair
• Historia bukmacherstwa w Wielkiej Brytanii

18+. Prosimy o odpowiedzialne granie. Na bezpłatną, poufną pomoc odwiedź BeGambleAware.org. Obawy dotyczące uczciwości wyścigu konnego można zgłosić do British Horseracing Authority.